مراسم عروسی در آذربایجان

يکى از مراسم بسيار جذاب، مربوط به عروسى‌ها است. اين مراسم از زمان‌هاى بسيار قديم رواج دارد و با شادى و گرمى ويژه‌اى اجرا مى‌شود.
 
مراسم عروسى معمولاْ در فصل پاييز انجام مى‌گيرد و از روز نشان کردن و نامزدى دختر آغاز مى‌شود: ابتدا در خانهٔ‌ دختر نامزده شده، بازى‌ها و صحنه‌پردازى‌هاى فراوان به راه مى‌افتد. بيشتر اجراکنندگان اين مراسم غالباْ دختران هستند. آن‌ها حتى نقش مردها را نيز ايفا مى‌کنند. به علاوه، در نقش کسانى که در عروسى دخالت دارند نيز در مى‌‌آيند. مثلاْ در نقش مادرزن و پدرشوهر و عاقد و مانند آن‌ها.
 
عروسى معمولاْ با خواندن سرودها و تصنيف‌ها همراه است. اين تصنيف‌هاى زيبا و تغزلى و حتى طنزآلود، در واقع زينت‌بخش مجالس عروسى‌ا ند و هميشه به همراه موسيقى و رقص اجرا مى‌شوند.
 
مراسم عروسى در چند مرحله اجرا مى‌شود: خواستگارى، عقد، نامزد کردن و نشان بردن، شب حنابندان، بردن جهيزيه و «پاينده تخت» از جملهٔ اين مراحل است هر مرحله سرودها و آوازهاى خاصى دارد که ويژگى‌هاى همان مرحله را نشان مى‌دهد. سرودهاى زير مربوط به مراحل نامزد کردن و خواستگارى است:
 
آذرى 

  فارسى 

قيزاگلميشيک بيز سيزه   براى دختر آمده‌ايم
حؤرمت ائدينيز بيزه   به ما حرمت کنيد
بوگئجه قيز سيزيندى   امشب دختر مال شماست
صاباح آپارريق بيزه   فردا در خانه ماست
 
قيرميزى ياسديق اوزو   رويه بالش سرخ است
سيز نه تانيرديز بيزى   شما ما را از کى شناختيد
سوداسيز اتورموشدوق   آسوده خاطر نشسته بوديم
سودايا سالديز بيزى   گرفتار عشقمان کرديد
 
آل آلماغا گلميشم   براى گرفتن حرير سرخ آمده‌ام
شال آلماغا گلميشم   براى گرفتن شال آمده‌ام
اوغلانين باجى سى‌يام   خواهر داماد هستم
آداخلاماغا گلميشم   براى نامزد کردن آمده‌ام
 
پس از رفت و آمدهاى بسيار سرانجام رضايت خانواده دختر جلب مى‌شود و دختر را به خانه داماد مى‌برند. اين مرحله نيز سرودهاى خاص خود را دارد:
 
وئرديم بيردانا   يک گوساله دادم
آلديم بير صونا   يک قو گرفتم
آى قيز آناسى   مادر دختر
قال يانا يانا   بسوز و بساز
 
در حين آوردن عروس به خانه داماد نيز سرودهايى خوانده مى‌شود:
 
آنام - باجيم قيزگلين   خواهرمى، مادرمى عروس
ال - اياغى دوزگلين   دست و پايت بى‌عيب و ايراد
يئددى اوغول ايسته‌رم   هفت پسر از تو مى‌خواهم
بيرجه دنه قيز گلين   و يک دختر، عروس خانم.
 
اته گى چين - چين گلين   دامن عروس چين - چين است
چينى گؤورچين گلين   و هر چين‌اش کبوترى را ماند
گلين‌لر آراسيندا   در بين همه عروس‌ها
هامى دان گؤيچک گلين   زيباترين عروس است
 
خواندن سرودهاى مادرشوهر از جالب‌ترين قسمت مراسم است. بين عروسان و مادرشوهران هميشه کشاکش بوده است و اين کشاکش از زبان مادرشوهر چنين بيان مى‌شود:
 
گلين گلير، ‌ خان گلير   عروس مى‌آيد، خان مى‌آيد
ائولرى ييخان گلير   خانه خراب‌کن مى‌آيد
الينده اولگوج، تييه   دست به تيغ است
باشلارى قيرخان گلير   براى تراشيدن سرها مى‌آيد
 
حتى مادرشوهر وقتى که نوه خود را تعريف مى کند، ‌ «محبتي» را که نسبت به عروس خود دارد، پنهان نمى‌سازد:
 
ساريمساغيم، ‌ سوغاتيم   سير من و پياز من
ياد قيزيندان دوغانيم   زادهٔ دختر بيگانه
ياريسى ايلان بالاسى   نيمش بچه مار است
ياريسى جانيم پاراسى   و نيم ديگرش پاره‌تنم
 
وقتى عروس و داماد و پدر و مادر آن‌ها مى‌رقصند، باز هم تصنيف‌هاى مناسب خوانده مى‌شود. اين تصنيف‌ها علاوه بر نشان دادن ذوق شاعرانه و موسيقى‌پرور مردم آذربايجان، عادات، معنويات و باورهاى آن‌ها را نيز حفظ مى‌کند. اين تصنيف‌ها امروزه گاه جدا از مراسم خاص عروسى نيز خوانده مى‌شود.

با تشکر از توجه و دقت شما

دریافت آلبوم نمونه

کارت عروسی جوانه